जापानी भाषामा “～のを” को सही प्रयोग: विद्यार्थीहरूका लागि एउटा पूर्ण गाइड

जापानी भाषा सिक्दै गरेका नेपाली विद्यार्थीहरूका लागि व्याकरणका केही कणहरू (Particles) सुरुमा अलि जटिल लाग्न सक्छन्। विशेष गरी नेपाली भाषामा हामीले क्रियालाई संज्ञा बनाउन एउटै प्रत्यय (जस्तै: ‘खान-नु’, ‘जाने-कुरा’) प्रयोग गर्छौँ, तर जापानी भाषामा यसका लागि “の” (Nominalizer) को प्रयोग गरिन्छ। आजको यस गाइडमा हामी “～のを” को सही प्रयोग, यसको संरचना र अन्य कणहरूका बीचको सूक्ष्म भिन्नताका बारेमा विस्तृत रूपमा चर्चा गर्नेछौँ।

१. परिचय र अर्थ (Meaning)
२. व्याकरणको संरचना (Form)
३. “～のを” को प्रयोग हुने मुख्य परिस्थितिहरू
- क. बिर्सिएको अवस्था (V-るのを忘れました)
- ख. केही कुरा थाहा हुनु वा नहुनु (V-る/たのを知っていますか)
४. व्यवहारिक उदाहरणहरू
५. झुक्किन सक्ने अभिव्यक्तिहरू बीचको भिन्नता
६. “の” र “こと” बीचको विशेष भिन्नता
७. निष्कर्ष र सल्लाह

१. परिचय र अर्थ (Meaning)

जापानी भाषामा “の” ले एउटा ‘Nominalizer’ को काम गर्छ, जसको अर्थ यसले क्रिया (Verb) लाई संज्ञा (Noun) मा बदल्छ। जब हामी कुनै निश्चित कार्य वा घटनालाई वाक्यको ‘अब्जेक्ट’ (Object) को रूपमा प्रस्तुत गर्न चाहन्छौँ, तब “～のを” को प्रयोग गरिन्छ। यसले मुख्य क्रियाले गर्ने काम कुन ‘कुरा’ वा ‘विषय’ माथि भइरहेको छ भन्ने स्पष्ट पार्छ। नेपालीमा यसको अर्थ “गर्ने कुरालाई” वा “भएको कुरालाई” भन्ने बुझिन्छ।

२. व्याकरणको संरचना (Form)

“～のを” प्रयोग गर्दा मुख्य क्रियाको प्रकृति अनुसार अगाडि आउने क्रियाको रूप (Form) फरक हुन्छ। यो बुझ्नु अत्यन्तै जरुरी छ:

संरचना: [क्रियाको Plain Form/Dictionary Form] + のを + [मुख्य क्रिया]

विशेष नियम: १. 忘れる (बिर्सनु) का लागि: यसमा प्रायः Dictionary Form (V-る) प्रयोग गरिन्छ, किनकि यसले आफूले गर्नुपर्ने वा गर्ने उद्देश्य राखेको कार्यलाई बुझाउँछ। २. 知る (थाहा पाउनु) का लागि: यसमा Plain Form (普通形) प्रयोग गरिन्छ। यसमा वर्तमान (V-る) मात्र नभई भूतकाल (V-た) को रूप पनि आउन सक्छ (जस्तै: कसैले केही ‘गरेको’ कुरा थाहा पाउनु)।

३. “～のを” को प्रयोग हुने मुख्य परिस्थितिहरू

स्रोत सामग्री र व्याकरणको नियम अनुसार “～のを” मुख्यतया निम्न दुई अवस्थामा प्रयोग हुन्छ:

क. बिर्सिएको अवस्था (V-るのを忘れました)

जब तपाईंले कुनै काम गर्न बिर्सनुहुन्छ, तब “कोनो ओ” (のを) प्रयोग गरिन्छ। यहाँ ‘बिर्सनु’ (Wasuremashita) मुख्य क्रिया हो र तपाईंले के कुरा बिर्सनुभयो भन्ने कुरालाई “のを” ले जोड्छ।

उदाहरण: ढोका थुन्न बिर्सनु, औषधि खान बिर्सनु।

ख. केही कुरा थाहा हुनु वा नहुनु (V-る/たのを知っていますか)

कुनै जानकारी वा घटनाको बारेमा सोधपुछ गर्दा यसको प्रयोग हुन्छ।

विशेष शिक्षक सल्लाह (Gold Nugget): यदि कसैले तपाईंलाई “के तपाईंलाई यो कुरा थाहा छ?” (知っていますか) भनेर सोध्यो र तपाईंलाई त्यो कुरा त्यही समयमा मात्र थाहा भयो भने, जवाफ दिँदा सधैँ “いいえ、知りませんでした” (I didn’t know) भन्नुपर्छ। “知りません” मात्र भन्नु व्याकरणको हिसाबले यहाँ उचित मानिँदैन।

४. व्यवहारिक उदाहरणहरू

दैनिक जीवनमा प्रयोग हुने केही महत्त्वपूर्ण वाक्यहरू तल दिइएका छन्:

झ्याल बन्द गर्ने कुरालाई बिर्सेँ: 窓を閉めるのを忘れました। (Mado o shimeru no o wasuremashita.)
औषधि खाने कुरालाई बिर्सेँ: 薬を飲むのを忘れました। (Kusuri o nomu no o wasuremashita.)
तानाका सानले कम्पनी छोड्ने कुरा तपाईंलाई थाहा छ? (वा थाहा पाउनुभएको छ?): 田中さんが会社を辞めるのをしっていますか। (Tanaka-san ga kaisha o yameru no o shitte imasu ka?)
चाबी लगाउने कुरालाई बिर्सेँ: 鍵をかけるのを忘れました। (Kagi o kakeru no o wasuremashita.)

५. झुक्किन सक्ने अभिव्यक्तिहरू बीचको भिन्नता

जापानी भाषामा ‘の’ सँग विभिन्न कणहरू लाग्दा अर्थ पुरै बदलिन्छ। तलको तालिकाले तपाईंको अलमल हटाउन मद्दत गर्नेछ:

व्याकरण	मुख्य प्रयोग	जापानी उदाहरण	नेपाली अर्थ
のは	विचार वा मूल्यांकन (Opinion)	日本語を話すのは難しいです。	जापानी बोल्नु गाह्रो छ।
のが	मनपर्ने, सीप (Skill) वा गति	私は料理を作るのが上手です।	म खाना बनाउन सिपालु छु।
のを	बिर्सनु (忘れる) वा थाहा पाउनु (知る)	鍵をかけるのを忘れました।	चाबी लगाउन बिर्सेँ।
こと	औपचारिक वा निश्चित व्याकरण	泳ぐことができます / 行ったことがあります।	पौडी खेल्न सक्छु / गएको छु।

६. “の” र “こと” बीचको विशेष भिन्नता

यी दुवै ‘Nominalizer’ भए तापनि यिनीहरूको प्रयोगमा केही कडा नियमहरू छन्:

शैली: बोलिचालीको भाषामा “の” बढी प्राकृतिक र नरम सुनिन्छ, जबकि “こと” औपचारिक लेखाइमा बढी प्रयोग हुन्छ।
“です” को नियम: वाक्यको अन्त्यमा यदि क्रियालाई संज्ञा बनाएर “です” थप्नु छ भने “の” प्रयोग गर्न मिल्दैन। त्यहाँ अनिवार्य रूपमा “こと” चाहिन्छ।
- सही: 趣味は切手を集める ことです। (मेरो रुचि टिकट जम्मा गर्नु हो।)
- गलत: 趣味は切手を集めるのです।
निश्चित संरचना: जापानी व्याकरणका केही फर्म्याटहरू जस्तै ～ことがあります (अनुभव) वा ～ことができます (क्षमता) मा “の” को प्रयोग पूर्णतः निषेध गरिएको छ।

७. निष्कर्ष र सल्लाह

“～のを” को सही प्रयोगले तपाईंको जापानी भाषालाई अझ स्पष्ट र प्राकृतिक बनाउँछ। मुख्य कुरा के सम्झनुहोस् भने, “बिर्सनु” र “थाहा पाउनु” जस्ता क्रियाहरूसँग तपाईंले गर्ने कार्यलाई संज्ञा बनाउन “のを” नै चाहिन्छ।

जापानी भाषाका यी कणहरू सन्दर्भ (Context) अनुसार परिवर्तन हुने हुनाले, माथि दिइएका उदाहरणहरूलाई बारम्बार अभ्यास गर्नुहोस्। यो लेखलाई एकपटक पुनः दोहोर्याएर पढ्नुभयो भने तपाईंको बुझाइ अझ बलियो हुनेछ।

अभ्यास जारी राख्नुहोस्, सफलताको शुभकामना!